Haftada Bir Gün Yapay Zekâsız Kod Yazıyorum

30 yılı aşkın süredir kod yazıyorum. Gömülü sistemlerle başladım, IoT, kurumsal SaaS ve CBS projeleriyle devam ettim. Bu süre içinde çok araç gördüm, çoğuna alıştım. Yapay zekâ asistanları da o araçlardan biri oldu ve açık konuşmak gerekirse işimi ciddi şekilde hızlandırdı.

Ama bir süredir içimde tuhaf bir eksiklik vardı. Eski günleri özlüyordum. Bir problemin karşısında saatlerce oturup sonunda çözümü kendim bulduğum günleri.

Bir süre düşündükten sonra basit bir karar verdim: haftada bir gün yapay zekâ kullanmadan kod yazacağım. Sohbet asistanı yok, editördeki otomatik tamamlama da yok. Dokümantasyon, man sayfaları ve kütüphanelerin kaynak kodu serbest. Kısacası yıllar önce elimizde ne varsa o.

Sonuç beklediğimden çok daha iyi oldu.

O günün sonunda hissettiğim şey sadece yorgunluk değildi. Zihnim çalışmış, antrenman yapmış gibiydi. Üstüne tarif etmesi zor bir mutluluk vardı. Bunun nereden geldiğini merak ettim ve biraz kurcaladım.

#Mutluluğun formülü

Vardığım sonuç şu: o hissi dört şey birlikte oluşturuyor.

• Akış. İşin zorluğu ile becerin dengede olduğunda zaman kayboluyor. Yapay zekâ zorluğu neredeyse sıfıra indirdiği için bu dengeyi farkında olmadan bozuyor.
• Yetkinlik. "Bunu ben çözdüm" duygusu. Benim yaşımda buna bir de "hâlâ yapabiliyorum" ekleniyor ve bu küçümsenecek bir şey değil.
• Sahiplik. Her satırını kendin yazdığın kod gerçekten senin oluyor. Bir marangozun bitirdiği masaya bakışı gibi.
• Tamamlama. Gün sonunda bitmiş, çalışan bir şey. Yarım kalan iş diğer her şeyi siler.

Bunu kafamda toplama değil çarpma olarak düşünüyorum: Akış × Yetkinlik × Sahiplik × Tamamlama. Biri sıfıra yaklaşırsa sonuç da sıfıra yaklaşıyor. Gün ne kadar akıcı geçerse geçsin, akşam elinde bitmiş bir şey yoksa o tatmin gelmiyor.

#Bir heves değil, bir antrenman

Bunun birkaç haftalık bir nostalji hevesi olarak kalmasını istemedim. O yüzden kendime basit bir program çıkardım.

Güne kağıt ve kalemle başlıyorum. Problemi yazıyorum ve daha önemlisi "bugün bitti" dediğim noktayı tanımlıyorum. Sonra telefonu uzaklaştırıp iki üç saatlik kesintisiz bir blok. Öğlen ekrandan tamamen kalkıyorum. Öğleden sonra bitirme, test etme ve toparlama. Son on dakika da kısa bir not.

Konuları dört haftalık bir döngüde değiştiriyorum:

• 1. hafta: Algoritmalar ve veri yapıları. Saf düşünme.
• 2. hafta: Sistemler ve protokoller. Altta gerçekte ne oluyor?
• 3. hafta: Sıfırdan inşa. Küçük bir parser, basit bir veritabanı, bir render motoru.
• 4. hafta: Sadece debugger ve loglarla hata ayıklama.

Dördüncü haftayı özellikle önemsiyorum çünkü bence yapay zekâ çağında en hızlı köreleni hata ayıklama kası. Her döngüde zorluğu bir kademe artırıyorum ki akış kaybolmasın.

Gün sonunda dört bileşeni 1 ile 5 arasında puanlıyorum ve kendime tek bir soru soruyorum: bugün neyi hafızadan çıkaramadım? Bu liste bana yapay zekânın beni nerelerde tembelleştirdiğini gösteren bir harita veriyor. Liste utanılacak bir şey değil, bu işin asıl çıktısı o.

#Dikkat ettiğim şeyler

• Kapsamı şişirmemek. "Küçük bir parser" yazarken kendimi bir programlama dili tasarlarken bulabiliyorum. Sabah yazdığım "bitti" tanımı tam olarak bunun için var.
• Günü bölmemek. Acil bir iş gelirse o günü iptal edip başka güne kaydırıyorum. Yarım kalmış bir gün, hiç yaşanmamış bir günden daha kötü.
• Kendimi cezalandırmamak. Unuttuğum bir şey çıktığında üzülmek yerine listeye yazıp geçiyorum.

#Peki yapay zekâya karşı mıyım?

Hayır. Diğer günlerde kullanmaya devam ediyorum ve etmeyi de sürdüreceğim. Asıl fark ettiğim şu oldu: yapay zekâsız günde zihnini keskin tutan bir mühendis, diğer günlerde yapay zekânın ürettiği kodu çok daha iyi denetliyor. Neyin yanlış olduğunu fark edebilmek için o işi kendin yapabiliyor olman gerekiyor.

Haftada bir gün benim için bir geri çekilme değil, bir bakım günü. Hem zihnim hem de bu mesleğe olan sevgim için.

Siz de denemek isterseniz tek önerim şu: küçük başlayın, günü bitirilebilir tek bir işe ayırın ve akşam nasıl hissettiğinize dikkat edin.